มอก. 62053 เล่ม 24-2568

ขอบข่ายมาตรฐาน

- ครอบคลุมเฉพาะมาตรอิเล็กทรอนิกส์วาร์-ชั่วโมง ซึ่งมีระดับความแม่นชั้น 0.5 S ชั้น 1 S ชั้น 1 ชั้น 2 และ ชั้น 3 สำหรับวัดพลังงานรีแอกทีฟกระแสสลับในโครงข่าย 50 Hz หรือ 60 Hz และครอบคลุมถึงการทดสอบ เฉพาะแบบเท่านั้น - ใช้คำนิยามทั่วไปของพลังงานรีแอกทีฟ โดยที่กำลังรีแอกทีฟและพลังงานคำนวณจากส่วนประกอบความถี่หลักมูล (fundamental frequency) ของกระแสและแรงดันไฟฟ้าเท่านั้น (ดูข้อ 3) หมายเหตุ 1 สิ่งนี้แตกต่างจาก IEC 62053-23 โดยที่กำลังรีแอกทีฟและพลังงานถูกกำหนดไว้สำหรับสัญญาณรูปคลื่นไซน์เท่านั้น ในมาตรฐานนี้ กำลังรีแอกทีฟและพลังงานถูกกำหนดไว้สำหรับสัญญาณที่เป็นคาบทั้งหมด กำลังรีแอกทีฟและพลังงานถูกกำหนดในลักษณะนี้เพื่อให้สามารถทำการวัดซ้ำ ๆ ได้ด้วยมาตรที่มีการออกแบบที่แตกต่างกันได้อย่างเหมาะสม ด้วยนิยามนี้ กำลังรีแอกทีฟและพลังงานสะท้อนถึงกระแสที่ไม่จำเป็นโดยทั่วไป ซึ่งเป็นไปได้ที่จะชดเชยด้วยตัวเก็บประจุแทนที่จะเป็นกระแสที่ไม่จำเป็นทั้งหมด หมายเหตุ 2 สำหรับข้อกำหนดทั่วไป เช่น ความปลอดภัย ความน่าเชื่อถือ ฯลฯให้ดูมาตรฐาน IEC 62052 หรือ IEC 62059 ที่เกี่ยวข้อง - ใช้กับมาตรพลังงานไฟฟ้าที่ออกแบบดังนี้ - วัดและควบคุมพลังงานไฟฟ้าบนโครงข่ายไฟฟ้า (สายประธาน) ที่มีแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 1,000 V หมายเหตุ 3 สำหรับมาตรพลังงานไฟฟ้ากระแสสลับ แรงดันไฟฟ้าดังกล่าวหมายถึงแรงดันไฟฟ้าระหว่างสายเฟสกับสายเป็นกลาง (Line-to-neutral) ที่ได้มาจากแรงดันไฟฟ้าระบุ ดู IEC 62052-31:2015 ตารางที่ 7 - มีองค์ประกอบการทำงานทั้งหมด รวมถึงโมดูลเสริม ที่ปิดล้อมหรือสร้างเป็นกล่องเดียวกัน ยกเว้นจอแสดงผลบ่งชี้ - ทำงานโดยใช้จอแสดงผลแบบรวมหรือแยกออก หรือไม่มีจอแสดงผลบ่งชี้ - ติดตั้งในเบ้ารับหรือชั้นวางที่ตรงกัน (Matching sockets or racks) ตามที่ระบุ - อาจมีฟังก์ชันอื่นเพิ่มเติม นอกเหนือจากการวัดพลังงานไฟฟ้า - มาตรที่ออกแบบมาสำหรับการทำงานกับหม้อแปลงเครื่องมือวัดที่มีกำลังต่ำ (Low power instrument transformers: LPIT ตามที่กำหนดในอนุกรมมาตรฐาน IEC 61869) อาจถือว่าเป็นไปตามมาตรฐานนี้เฉพาะในกรณีที่มาตรดังกล่าวและ LPIT ได้รับการทดสอบร่วมกันและเป็นไปตามข้อกำหนดสำหรับมาตรที่เชื่อมต่อโดยตรง หมายเหตุ 4 โดยทั่วไปมาตรไฟฟ้าสมัยใหม่จะมีฟังก์ชันเพิ่มเติม เช่น การวัดขนาดแรงดันไฟฟ้า ขนาดกระแสไฟฟ้า กำลัง ความถี่ ตัวประกอบกำลัง ฯลฯ การวัดพารามิเตอร์คุณภาพไฟฟ้า ฟังก์ชันควบคุมโหลด การส่งมอบ เวลา การทดสอบ การบัญชี ฟังก์ชันการบันทึก อินเทอร์เฟซการสื่อสารข้อมูลและฟังก์ชันความปลอดภัยของข้อมูลที่เกี่ยวข้อง มาตรฐานที่เกี่ยวข้องสำหรับฟังก์ชันเหล่านี้อาจนำไปใช้เพิ่มเติมจากข้อกำหนดของมาตรฐานนี้ อย่างไรก็ตาม ข้อกำหนดสำหรับฟังก์ชันดังกล่าวอยู่นอกขอบข่ายของมาตรฐานนี้ หมายเหตุ 5 IEC 61557-12 ครอบคลุมข้อกำหนดผลิตภัณฑ์สำหรับมาตรวัดและเฝ้าระวังกำลัง (Power metering and monitoring devices: PMD) และฟังก์ชันการวัด เช่น ขนาดแรงดันไฟฟ้า ขนาดกระแสไฟฟ้า กำลัง ความถี่ ฯลฯ อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ที่เป็นไปตาม IEC 61557-12 ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นมาตรเรียกเก็บเงิน เว้นแต่จะเป็นไปตามมาตรฐาน IEC 62052-11:2020 และมาตรฐานระดับความแม่นยำ IEC 62053-xx ที่เกี่ยวข้องอย่างน้อย 1 มาตรฐาน หมายเหตุ 6 IEC 62586-1 ครอบคลุมข้อกำหนดผลิตภัณฑ์สำหรับเครื่องมือวัดคุณภาพไฟฟ้า (Power quality instruments: PQI) IEC 61000-4-30 ครอบคลุมข้อกำหนดสำหรับเทคนิค (ฟังก์ชัน) การวัดคุณภาพไฟฟ้า IEC 62586-2 ครอบคลุมข้อกำหนดสำหรับการทดสอบฟังก์ชันการวัดคุณภาพไฟฟ้า - ไม่ใช้กับ - มาตรสำหรับแรงดันไฟฟ้าระหว่างสายเฟสกับสายเป็นกลางจากแรงดันไฟฟ้าที่กำหนดเกิน 1,000 V - มาตรที่เจตนาสำหรับเชื่อมต่อกับหม้อแปลงไฟฟ้าเครื่องมือวัดที่มีกำลังต่ำ (LPIT ตามที่กำหนดในอนุกรมมาตรฐาน IEC 61869) เมื่อทดสอบโดยไม่มีหม้อแปลงดังกล่าว - ระบบวัดที่ประกอบด้วยอุปกรณ์หลายตัว (ยกเว้น LPIT) ซึ่งอยู่ห่างจากกันทางกายภาพ - มาตรแบบพกพา หมายเหตุ 7 มาตรแบบพกพาคือมาตรที่ไม่ได้เชื่อมต่ออย่างถาวร - มาตรที่ใช้ในขบวนรถไฟ ยานพาหนะ เรือ และเครื่องบิน - บริภัณฑ์ทดสอบในห้องปฏิบัติการและบริภัณฑ์มาตร - มาตรมาตรฐานอ้างอิง - การเชื่อมโยงข้อมูล (Data interface) กับการเรจิสเตอร์ (Register) ของมาตร - เบ้ารับหรือชั้นวางที่ตรงกัน (Matching sockets or racks) ซึ่งใช้สำหรับติดตั้งอุปกรณ์วัดทางไฟฟ้า - ฟังก์ชันเพิ่มเติมใด ๆ ที่มีให้ในมาตรวัดพลังงานไฟฟ้า - ไม่ครอบคลุมถึงมาตรการในการตรวจจับและป้องกันการพยายามฉ้อโกงเพื่อลดประสิทธิภาพของมาตร (การละเมิด) หมายเหตุ 8 อย่างไรก็ตาม ข้อกำหนดและวิธีทดสอบในการตรวจจับและป้องกัน การละเมิดเฉพาะ และที่เกี่ยวข้องกับตลาดเฉพาะ อยู่ภายใต้ข้อตกลงระหว่างผู้ผลิตกับผู้ซื้อ หมายเหตุ 9 การระบุข้อกำหนดและวิธีการทดสอบสำหรับการตรวจจับการละเมิดอาจส่งผลเสีย เนื่องจากข้อกำหนดดังกล่าวอาจเป็นแนวทางสำหรับผู้ละเมิด หมายเหตุ 10 มีรายงานการละเมิดมาตรหลายประเภทจากตลาดต่าง ๆ ดังนั้นการออกแบบมาตรเพื่อตรวจจับและป้องกันการละเมิดทุกประเภท อาจนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของต้นทุนการออกแบบมาตร การตรวจสอบ และการทวนสอบ หมายเหตุ 11 ระบบการเรียกเก็บเงิน เช่น ระบบมาตรอัจฉริยะ สามารถตรวจจับรูปแบบการใช้ที่ผิดปกติและการสูญเสียโครงข่ายที่ผิดปกติ ซึ่งช่วยให้ค้นพบ การละเมิดมาตรที่น่าสงสัยได้ หมายเหตุ 12 สำหรับมาตรที่ทำงานกับหม้อแปลงไฟฟ้าที่จับคู่กับหม้อแปลงกระแส (Current transformers: CT) ตามมาตรฐาน IEC 61869-2: - ช่วงการวัด CT มาตรฐานระบุตั้งแต่ 0.05 In ถึง Imax สำหรับชั้นความแม่นยำ 0.1, 0.2, 0.5 และ 1 และ CT เหล่านี้ใช้สำหรับมาตรประเภท 1, 2 และ 3 ตามมาตรฐานนี้ - ช่วงการวัด CT พิเศษระบุตั้งแต่ 0.01 In ถึง Imax สำหรับชั้น ความแม่นยำ 0.2 S และ 0.5 S และ CT เหล่านี้ ใช้สำหรับมาตรชั้น 0.5 S และ 1 S ตามมาตรฐานนี้ - การรวมกันของ CT มาตรฐานและมาตรของชั้น 0.5 S และ 1 S อยู่ภายใต้ข้อตกลงระหว่างผู้ผลิตกับผู้ซื้อ หมายเหตุ 13 มาตรฐานนี้ไม่มีข้อกำหนดการปล่อยสัญญาณรบกวน (Emission) ซึ่งระบุไว้ใน IEC 62052-11: 2020 ข้อ 9.3.14